Prowadzenie działalności w formie spółki jawnej wiąże się z określonymi konsekwencjami prawnymi, które nabierają szczególnego znaczenia w przypadku problemów finansowych przedsiębiorstwa. W przeciwieństwie do wspólników spółek kapitałowych wspólnicy spółki jawnej odpowiadają za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem. Dlatego właściwa reakcja na pojawiające się trudności finansowe może mieć znaczenie nie tylko dla przyszłości przedsiębiorstwa, lecz także dla prywatnego majątku wspólników.
Zgodnie z art. 22 § 2 Kodeksu spółek handlowych każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki jawnej bez ograniczenia całym swoim majątkiem, solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką.
Jednocześnie art. 31 § 1 k.s.h. przewiduje zasadę subsydiarnej odpowiedzialności wspólnika. Oznacza to, że wierzyciel może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika, jeżeli egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Nie oznacza to jednak, że wierzyciel musi najpierw zakończyć egzekucję przeciwko spółce, aby pozwać wspólnika. Zgodnie z art. 31 § 2 k.s.h. powództwo przeciwko wspólnikowi może zostać wytoczone wcześniej.
W praktyce oznacza to, że problemy finansowe spółki jawnej mogą bezpośrednio przełożyć się na sytuację majątkową jej wspólników.
Pierwszym krokiem powinna być rzetelna ocena sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Należy ustalić, czy problemy mają charakter przejściowy, czy też spółka utraciła zdolność do regulowania wymagalnych zobowiązań.
Zgodnie z art. 11 Prawa upadłościowego niewypłacalność może wynikać przede wszystkim z utraty zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W przypadku dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną wyposażoną w zdolność prawną znaczenie może mieć również sytuacja, w której zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres wskazany w ustawie.
Samo występowanie zaległości płatniczych nie przesądza automatycznie o konieczności ogłoszenia upadłości. Wymaga jednak analizy rzeczywistej sytuacji spółki, struktury jej zobowiązań, dostępnych środków oraz perspektyw dalszego prowadzenia działalności.
Jeżeli wystąpi podstawa do ogłoszenia upadłości, art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego przewiduje obowiązek złożenia wniosku w terminie 30 dni. W przypadku spółki jawnej obowiązek ten należy oceniać w odniesieniu do osób uprawnionych do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania, stosownie do art. 21 ust. 2 tej ustawy.
Jeżeli przedsiębiorstwo ma realne perspektywy dalszego funkcjonowania, warto odpowiednio wcześnie rozważyć dostępne instrumenty restrukturyzacyjne. Postępowanie restrukturyzacyjne może umożliwić zawarcie układu z wierzycielami, zmianę warunków spłaty zobowiązań oraz stworzenie warunków do odzyskania płynności finansowej.
Nie każda spółka będzie jednak kwalifikowała się do każdego rodzaju postępowania. Wybór właściwego rozwiązania wymaga analizy sytuacji ekonomicznej, struktury zadłużenia, możliwości finansowania bieżącej działalności oraz ryzyka odpowiedzialności osób prowadzących sprawy spółki.
Nie należy również zakładać, że samo rozpoczęcie restrukturyzacji spółki automatycznie eliminuje osobistą odpowiedzialność jej wspólników. Zakres ochrony zależy od konkretnego postępowania, rodzaju zobowiązań oraz podstaw prawnych odpowiedzialności.
Zbyt późna reakcja może ograniczyć dostępne możliwości naprawy sytuacji przedsiębiorstwa, a także zwiększyć ryzyko odpowiedzialności związanej z niedochowaniem obowiązków wynikających z Prawa upadłościowego. Z drugiej strony nieprzemyślane działania, takie jak selektywne regulowanie zobowiązań lub rozporządzanie majątkiem bez uwzględnienia sytuacji wierzycieli, mogą powodować dodatkowe komplikacje prawne.
Jeżeli spółka jawna ma trudności z regulowaniem zobowiązań, warto przeanalizować sytuację jeszcze przed wszczęciem egzekucji z majątku wspólników. Odpowiednio wczesna ocena może pomóc ustalić, czy zasadne jest wdrożenie restrukturyzacji, złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości czy podjęcie innych działań prawnych.
Publikowane treści nie stanowią porady prawnej. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za ich wykorzystanie przez czytelnika. Jeżeli potrzebujesz indywidualnej porady, umów się na spotkanie (Katowice, Bielsko – Biała – tel. +48 33 861 84 57).
