Osoba fizyczna, która zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, co do zasady podlega procedurze upadłościowej na zasadach przewidzianych dla konsumentów. Dotyczy to osób, które były poprzednio przedsiębiorcami, wspólnikami spółek cywilnych prowadzącymi działalność gospodarczą, wspólnikami handlowych spółek osobowych odpowiadającymi całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki czy partnerami w spółkach partnerskich. Oddłużeniu podlegają wszystkie zobowiązania dłużnika – zarówno te z zobowiązań konsumenckich jak i te pochodzące z uprzednio prowadzonej działalności gospodarczej.
Cała procedura rozpoczyna się w momencie zmiany statusu prawnego dłużnika, co następuje z chwilą jego skutecznego wykreślenia z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). W aktualnym stanie prawnym zdolność do złożenia wniosku w trybie konsumenckim powstaje natychmiast po dopełnieniu tej formalności rejestrowej, co oznacza, że dłużnik nie musi już oczekiwać na upływ jakiegokolwiek terminu od zamknięcia firmy.
Zgodnie z art. 11 Prawa upadłościowego fundamentem ogłoszenia upadłości jest stan niewypłacalności, który rozumie się jako utratę przez dłużnika zdolności do regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ustawodawca wprowadził tu istotne domniemanie prawne: uznaje się, że dłużnik stał się niewypłacalny, jeżeli opóźnienie w płatnościach przekracza trzy miesiące.
Czym jest więc wymagalność? Pojęcie wymagalności oznacza moment, w którym wierzyciel zyskuje prawo do skutecznego żądania zapłaty – następuje on np. wraz z upływem terminu określonego w umowie. Należy jednak pamiętać, że podstawą upadłości nie jest każde, przejściowe opóźnienie, lecz jedynie taka sytuacja, która realnie dowodzi niemożności płacenia i braku perspektyw na spłatę długów w przyszłości.
Warto podkreślić, że do ogłoszenia upadłości konsumenckiej wystarczy posiadanie tylko jednego wierzyciela. Jeśli ta jedyna wierzytelność jest wymagalna, opóźnienie przekracza trzy miesiące, a dłużnik nie ma realnych szans na jej uregulowanie, spełnione zostają ustawowe przesłanki do złożenia wniosku.
Wyjątek
Prawo upadłościowe przewiduje również możliwość prowadzenia postępowania upadłościowego na zasadach ogólnych. Zgodnie z przepisami, sąd ma możliwość dopasowania procedury do stopnia skomplikowania danej sprawy, nawet jeśli dłużnikiem jest osoba fizyczna nieprowadząca działalności.
Zgodnie z art. 4911 ust 2. ustawy prawo upadłościowe, sąd w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości może postanowić ze postepowanie upadłościowe wobec byłego przedsiębiorcy będzie prowadzone zgodnie z przepisami części pierwszej tj. na zasadach ogólnych, jeżeli przemawiają za tym konkretne przesłanki. Dzieje się tak przede wszystkim w trzech przypadkach:
Po pierwsze, gdy dłużnik posiada znaczny majątek. Jeśli masa upadłości składa się z wielu nieruchomości, udziałów w spółkach czy skomplikowanych instrumentów finansowych, standardowy tryb konsumencki może być niewystarczający do sprawnego przeprowadzenia likwidacji.
Po drugie, gdy występuje duża liczba wierzycieli. Przy rozbudowanej strukturze zadłużenia, gdzie liczba podmiotów oczekujących na spłatę idzie w dziesiątki lub setki, konieczne jest zastosowanie bardziej rygorystycznych i sformalizowanych procedur zgłaszania oraz listowania wierzytelności.
Po trzecie, gdy sprawa jest szczególnie skomplikowana pod względem prawnym lub faktycznym. Może to dotyczyć sytuacji, w których dłużnik dokonywał złożonych operacji finansowych, ukrywał majątek lub gdy ustalenie składu masy upadłości wymaga przeprowadzenia wielu postępowań procesowych.
W praktyce przejście na przepisy ogólne oznacza, że postępowanie staje się bardziej sformalizowane i zazwyczaj trwa dłużej. Sąd podejmuje taką decyzję, aby zapewnić większą przejrzystość procesu i lepiej zabezpieczyć interesy wierzycieli, nie rezygnując przy tym z końcowego celu, jakim dla dłużnika pozostaje możliwość oddłużenia.
Oczywiście sam dłużnik, w dogodnym dla siebie terminie. Ustawa bowiem nie przewiduje ograniczeń w tym zakresie. Natomiast wierzyciel może złożyć wniosek o upadłość osoby fizycznej, która była przedsiębiorcą, w ciągu roku od dnia jej wykreślenia z rejestru lub faktycznego zaprzestania działalności, jeśli dłużnik nie dopełnił obowiązku zgłoszenia prowadzenia działalności gospodarczej w odpowiednim rejestrze.
1. imię i nazwisko, miejsce zamieszkania, adres oraz numer PESEL dłużnika, a jeżeli dłużnik nie posiada numeru PESEL – inne dane umożliwiające jego jednoznaczną identyfikację;
2. NIP dłużnika, jeżeli dłużnik miał taki numer w ciągu ostatnich dziesięciu lat przed dniem złożenia wniosku;
3. wskazanie miejsc, w których znajduje się majątek dłużnika;
4. wskazanie okoliczności, które uzasadniają wniosek i ich uprawdopodobnienie;
5. aktualny i zupełny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników;
6. spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty;
7. spis wierzytelności spornych z zaznaczeniem zakresu w jakim dłużnik kwestionuje istnienie wierzytelności; wskazanie wierzytelności w spisie wierzytelności spornych nie stanowi jej uznania;
8. listę zabezpieczeń ustanowionych na majątku dłużnika wraz z datami ich ustanowienia, w szczególności hipotek, zastawów i zastawów rejestrowych;
9. informację o osiągniętych przychodach oraz o kosztach poniesionych na swoje utrzymanie oraz osób pozostających na utrzymaniu dłużnika, w ostatnich sześciu miesiącach przed dniem złożenia wniosku;
10. informację o czynnościach prawnych dokonanych przez dłużnika w ostatnich dwunastu miesiącach przed dniem złożenia wniosku, których przedmiotem były nieruchomości, akcje lub udziały w spółkach;
11. informację o czynnościach prawnych dokonanych przez dłużnika w ostatnich dwunastu miesiącach przed dniem złożenia wniosku, których przedmiotem były ruchomości, wierzytelności lub inne prawa, których wartość przekracza 10 000 zł;
12. oświadczenie o prawdziwości danych zawartych we wniosku.
W przypadku składania wniosku przez wierzyciela wystarczające jest podanie imienia i nazwiska, miejsca zamieszkania, adresu oraz numeru PESEL dłużnika (a jeżeli dłużnik nie posiada numeru PESEL – inne dane umożliwiające jego jednoznaczną identyfikację), NIPu dłużnika, jeżeli dłużnik miał taki numer w ciągu ostatnich dziesięciu lat przed dniem złożenia wniosku, a także wskazanie okoliczności, które uzasadniają wniosek o ich uprawdopodobnienie.
Zgodnie z art. 491 zn. 2 ogłoszenie upadłości konsumenckiej wywołuje skutki takie jak ogólne postepowanie upadłościowe. Oznacza to ze z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, a dłużnik traci prawo zarządu oraz możliwość korzystania i rozporządzania mieniem wchodzącym do masy upadłości. Zarząd nad majątkiem przejmuje syndyk. Upadły ma natomiast obowiązek wskazać i wydać syndykowi cały swój majątek oraz wszystkie dokumenty związane z majątkiem, a także udzielać zarówno syndykowi jak i sędziemu-komisarzowi wszelkich wyjaśnień dotyczących swojego majątku.
Dodatkowo, gdy upadłym jest małżonek pozostający w wspólności majątkowej małżeńskiej majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłości, a jego podział jest niedopuszczalny.
Głównym celem postępowania wobec osób fizycznych jest doprowadzenie do likwidacji masy upadłości tj. zbycia składników masy upadłości w celu uzyskania niezbędnych funduszy do zaspokojenia wierzycieli upadłego. Likwidację majątku prowadzi co do zasady syndyk. Od dnia obwieszczenia o ogłoszeniu upadłości wierzyciele mają 30 dni na zgłoszenie syndykowi należnych od dłużnika wierzytelności. Na podstawie dokonanych zgłoszeń syndyk sporządza listę wierzytelności, która polega zatwierdzeniu przez sędziego-komisarza. Po upływie terminu na zgłoszenie wierzytelności i przeprowadzeniu likwidacji majątku syndyk składa sędziemu-komisarzowi projekt planu spłaty wierzycieli wraz z uzasadnieniem. Upadły może także złożyć wniosek o ustalenie planu spłaty wierzycieli wraz z przedstawieniem propozycji co do jego treści. Sąd określa w nim, w jakim zakresie i przez jaki czas upadły jest obowiązany spłacać należności. Ustalając plan spłaty sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, konieczność utrzymania upadłego i osób będących na jego utrzymaniu, wysokość niezaspokojonych wierzytelności oraz stopień zaspokojenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.
W czasie wykonywania planu spłaty upadły jest zobowiązany przedkładać sądowi sprawozdanie z wykonywania planu spłaty za poprzedni rok kalendarzowy. Sprawozdanie zawiera osiągane przychody, spłacone kwoty oraz nabyte składniki majątkowe o wartości przekraczającej przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw, a także załącza kopię rocznego zeznania podatkowego. W przypadku niewykonywania planu spłaty, sąd z urzędu lub na wniosek może uchylić plan wpłaty wierzycieli. Jeśli plan spłaty zostanie uchylony, to zobowiązania upadłego nie podlegają umorzeniu, a każdy z wierzycieli może dochodzić swoich niezaspokojonych jeszcze należności na drodze postepowania egzekucyjnego. Jeśli Upadły wywiązał się z planu spłaty, to Sąd wydaje postanowienie o wykonaniu planu spłaty i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania spłaty wierzycieli. Niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec wierzytelności powstałej przed dniem ustalenia planu spłaty wierzycieli po wydaniu postanowienia o stwierdzeniu wykonania planu spłaty.
Należy pamiętać, że nie wszystkie długi mogą zostać umorzone w ramach upadłości konsumenckiej. Ustawowemu umorzeniu nie podlegają między innymi:
Istnieją również sytuacje, w których sąd może orzec o:
Masz pytania dotyczące ogłoszenia upadłości konsumenckiej? Napisz do nas, z chęcią odpowiemy.
Publikowane treści nie stanowią porady prawnej. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za ich wykorzystanie przez czytelnika. Jeżeli potrzebujesz indywidualnej porady, umów się na spotkanie (Katowice, Bielsko – Biała – tel. +48 33 861 84 57).
