Kluczowym przepisem regulującym odpowiedzialność członków zarządu jest art. 299 kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z ww. przepisem solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki podlegają członkowie zarządu w sytuacji, gdy egzekucja przeciwko spółce z ograniczoną odpowiedzialnością okaże się bezskuteczna. Przesłankami odpowiedzialności z 299 ksh jest bezskuteczność egzekucji oraz istnienie zobowiązania.
Więcej na temat samej odpowiedzialności znajdziesz w tym artykule.
Jak więc bronić się przed odpowiedzialnością?
Aby skutecznie bronić się przed odpowiedzialnością należy wykazać istnienie co najmniej jednej z przesłanek egzoneracyjnych (obronnych) wymienionych w art. 299 § 2 KSH.
Najczęstszą i najskuteczniejszą linię obrony stanowi wykazanie, że we „właściwym czasie” został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Właściwy czas złożenia tego wniosku wynika z przepisów Prawa upadłościowego. Zgodnie z art. 11 ustawy Prawo Upadłościowe niewypłacalność dłużnika następuje, gdy dłużnik traci zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań. Ponadto, w odniesieniu do osób prawnych znaczenie ma tzw. nadmierne zadłużenie tj. sytuacja, w której zobowiązania pieniężne spółki przekraczają wartość majątku przez okres dłuższy niż 24 miesiące.
Gdy ustalimy, kiedy nastąpiła niewypłacalność spółki jesteśmy w stanie określić termin, do którego konieczne będzie złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Zgodnie z art. 21 ustawy prawo upadłościowe jest to 30 dni.
Wniosek o ogłoszenie upadłości może złożyć każdy członek zarządu mający prawo do reprezentowania spółki.
Istotną kwestią jest domniemanie winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości przez osoby do tego uprawnione. Co ważne – jest to domniemanie wzruszalne. Oznacza to, że członek zarządu musi udowodnić, że pomimo dołożenia należytej staranności w wykonywaniu swoich obowiązków nie mógł złożyć wniosku o upadłość.
Wobec członków zarządu wymaga się staranności wyższej od przeciętnej, tzn. na członkach organu spoczywa obowiązek stałego monitorowania sytuacji finansowej spółki. Zarząd ma obowiązek podjąć wszelkie kroki, aby uzyskać dostęp do dokumentów finansowych. Odpowiednie wykazanie udaremniania zarządowi wglądu w dokumentację spółki może prowadzić do uwolnienia się od odpowiedzialności członka zarządu.
Kolejnym środkiem ochrony członka zarządu będzie powoływanie się na ciężką chorobę uniemożliwiającą złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości czy też na zdarzenia nagłe, takie jak wypadek lub nagła, niespodziewana choroba.
Ponadto, członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, gdy wykaże, że przestał pełnić swoją funkcję przed wystąpieniem stanu niewypłacalności.
Skuteczną linią obrony może okazać się również wykazanie, iż nawet w sytuacji złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie, wierzyciel i tak nie odzyskałby zwrotu swoich wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. Kwestia ta jest najczęściej wykazywana za pomocą dowodu z opinii biegłego sądowego.
Czym jest szkoda po stronie wierzyciela? Szkodą jest różnica między tym, co wierzyciel faktycznie uzyskał, a tym, co hipotetycznie uzyskałby, gdyby członek zarządu złożył wniosek o upadłość we „właściwym czasie”.
Jeśli zostanie wykazane, że wierzyciel nie poniósł szkody – skutkiem będzie oddalenie powództwa w całości. Natomiast, w sytuacji gdy w hipotetycznym postępowaniu upadłościowym wierzyciel otrzymałby jakąś część (procent) swojej wierzytelności, Sąd może zasądzić od członka zarządu tylko część dochodzonej należności i oddalić powództwo w pozostałym zakresie.
Jeśli potrzebujesz pomocy w kwestii uwolnienia się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki skontaktuj się z naszą kancelarią!
Publikowane treści nie stanowią porady prawnej. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za ich wykorzystanie przez czytelnika. Jeżeli potrzebujesz indywidualnej porady, umów się na spotkanie (Katowice, Bielsko – Biała – tel. +48 33 861 84 57).
