Ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy niemal zawsze oznacza likwidację jego majątku. W praktyce pod sprzedaż trafia całe przedsiębiorstwo albo jego kluczowe składniki. Taki scenariusz rzadko zadowala kogokolwiek. Syndyk sprzedaje majątek w trybie przetargowym, często poniżej jego realnej wartości rynkowej. Przedsiębiorca traci firmę, którą budował latami, a wierzyciele otrzymują jedynie część należnych im środków. Istnieje jednak rozwiązanie, które pozwala ograniczyć te straty. Taką możliwość daje procedura pre-pack, czyli przygotowana likwidacja przedsiębiorstwa.
Dzięki tej instytucji sąd może zatwierdzić warunki sprzedaży firmy jeszcze na etapie ogłaszania upadłości, a warunki te ustala nie syndyk, lecz sam dłużnik wspólnie z potencjalnym nabywcą. W efekcie transakcja przebiega szybciej, a cena sprzedaży zwykle okazuje się znacznie korzystniejsza.
Postępowanie upadłościowe z wykorzystaniem pre-packu w praktyce zaczyna się znacznie wcześniej, niż wynikałoby to z samego postanowienia sądu. Przedsiębiorca, który dostrzega narastające problemy finansowe, jeszcze przed osiągnięciem stanu pełnej niewypłacalności poszukuje inwestora zainteresowanego nabyciem jego firmy. W tym czasie normalnie prowadzi działalność gospodarczą, negocjuje warunki sprzedaży oraz przygotowuje nabywcę do przejęcia przedsiębiorstwa.
Dopiero po uzgodnieniu ceny i zasad transakcji dłużnik składa do sądu wniosek o ogłoszenie upadłości wraz z wnioskiem o zatwierdzenie warunków sprzedaży. Taki model działania pozwala zachować ciągłość funkcjonowania firmy i chronić jej realną wartość rynkową.
Prawo upadłościowe reguluje procedurę pre-pack w art. 56a, określając ją jako zatwierdzenie warunków sprzedaży przedsiębiorstwa dłużnika. W praktyce oznacza to przygotowaną wcześniej likwidację masy upadłości, którą inicjuje sam dłużnik wspólnie z przyszłym nabywcą. Strony ustalają cenę oraz zakres majątku objętego sprzedażą, a sąd ocenia, czy taka transakcja przyniesie wierzycielom lepszy rezultat niż klasyczna likwidacja prowadzona przez syndyka.
Głównym celem tej procedury pozostaje szybsze i możliwie pełne zaspokojenie wierzycieli. Standardowa likwidacja trwa długo i często prowadzi do utraty wartości przedsiębiorstwa. W czasie postępowania firma traci kontrahentów, pracowników oraz zdolność operacyjną. Pre-pack pozwala sprzedać działające przedsiębiorstwo „w biegu”, zanim dojdzie do jego faktycznego rozpadu.
Wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży może złożyć każdy uczestnik postępowania upadłościowego, a więc zarówno dłużnik, jak i podmiot, który złożył wniosek o ogłoszenie upadłości. Co istotne, osoba składająca wniosek o pre-pack nie musi być tą samą, która inicjowała postępowanie upadłościowe. W praktyce jednak najczęściej robi to sam przedsiębiorca, zwłaszcza gdy sprzedaż dotyczy podmiotu trzeciego niezwiązanego z nim finansowo.
Wniosek można złożyć na każdym etapie postępowania o ogłoszenie upadłości, nie tylko wraz z samym wnioskiem upadłościowym. Trzeba jednak pamiętać, że procedura pre-pack nie funkcjonuje samodzielnie. Zawsze towarzyszy postępowaniu upadłościowemu i nie może go zastąpić. Sądy jednoznacznie wskazują, że wniosek o przygotowaną likwidację ma charakter akcesoryjny i wymaga istnienia wniosku o ogłoszenie upadłości tego samego dłużnika.
Przepisy nie ograniczają wprost zakresu majątku objętego wnioskiem pre-pack. Przedmiotem sprzedaży może być całe przedsiębiorstwo, jego zorganizowana część albo składniki majątkowe, które mają istotne znaczenie dla jego funkcjonowania. Przy ocenie, czy dany majątek stanowi znaczną część przedsiębiorstwa, sąd bierze pod uwagę zarówno jego wartość ekonomiczną, jak i znaczenie funkcjonalne dla prowadzonej działalności.
Takie elastyczne podejście pozwala dostosować transakcję do realiów konkretnego biznesu i zwiększa szanse na znalezienie inwestora.
Prawo upadłościowe wprowadza istotne ograniczenia dotyczące sprzedaży składników majątku objętych zastawem rejestrowym. Co do zasady nie można objąć pre-packiem rzeczy obciążonych takim zabezpieczeniem, jeżeli umowa zastawu przewiduje przejęcie przedmiotu zastawu lub jego sprzedaż. Wyjątek stanowi sytuacja, w której zastawnik wyrazi pisemną zgodę na sprzedaż na określonych warunkach i za konkretną cenę.
W pewnych przypadkach sprzedaż może dojść do skutku nawet bez takiej zgody. Dotyczy to sytuacji, w których wnioskodawca wykaże, że sprzedaż całego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części przyniesie lepszy rezultat niż oddzielna likwidacja przedmiotu zastawu. W takim wariancie konieczne staje się jednak wydzielenie z ceny sprzedaży wartości rzeczy obciążonej zastawem i przekazanie jej zastawnikowi.
Każdy wniosek pre-pack wymaga dołączenia dowodu wniesienia wadium przez potencjalnego nabywcę. Jego wysokość musi wynosić co najmniej 10% oferowanej ceny. Wadium pełni funkcję zabezpieczającą interesy wierzycieli i potwierdza realną zdolność finansową inwestora.
Prawo dopuszcza wniesienie wadium w pieniądzu, w formie poręczeń bankowych, gwarancji bankowych lub ubezpieczeniowych, a także w kilku formach jednocześnie. Brak dowodu wniesienia wadium skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.
Jeżeli kilku oferentów składa odrębne wnioski, każdy z nich wnosi wadium w pełnej wymaganej wysokości. W przypadku wspólnego nabycia przedsiębiorstwa wadium wpłacają łącznie.
Sąd uwzględnia wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży wtedy, gdy zaproponowana cena przewyższa kwotę, jaką syndyk mógłby uzyskać w toku standardowej likwidacji. Przy ocenie bierze pod uwagę także koszty postępowania oraz inne zobowiązania masy upadłości.
Wyjątkowo sąd może zaakceptować niższą cenę, jeżeli przemawia za tym ważny interes publiczny albo potrzeba zachowania przedsiębiorstwa. Po zatwierdzeniu wniosku sąd w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości wskazuje cenę sprzedaży oraz nabywcę, a syndyk zawiera umowę na warunkach określonych przez sąd. Jeżeli nabywca nie doprowadzi do zawarcia umowy z własnej winy, syndyk zatrzymuje wadium.
Procedura przygotowanej likwidacji stanowi korzystne rozwiązanie dla wszystkich uczestników postępowania. Przedsiębiorca zyskuje szansę sprzedaży firmy za cenę bliższą jej realnej wartości. Wierzyciele otrzymują wyższy stopień zaspokojenia swoich należności, a sąd i syndyk prowadzą krótsze i sprawniejsze postępowanie.
Dobrze przygotowany pre-pack pozwala zachować wartość przedsiębiorstwa, która w klasycznej likwidacji niemal zawsze ulega zniszczeniu. Z tego względu ta instytucja coraz częściej staje się świadomym wyborem przedsiębiorców, którzy chcą odpowiedzialnie przejść przez proces upadłości i zminimalizować jego negatywne skutki.
Publikowane treści nie stanowią porady prawnej. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za ich wykorzystanie przez czytelnika. Jeżeli potrzebujesz indywidualnej porady, umów się na spotkanie (Katowice, Bielsko – Biała – tel. +48 33 861 84 57).
